Sosyal Medya Faydalı mı, Zararlı mı? 

Sosyal medya insanları tembelleştiriyor, sosyal medya çok kötü, sosyal medya bağımlılık yapıyor, sosyal medya o, internet bu, bilgisayar şu, ekran süresi bilmem ne derken tartışmalar yıllardır olup devam ediyor. Ama sosyal medyanın iyi olup olmadığı konusunda benim bir yorumum var. Şimdi sosyal medya bir yönden zararlı, bir yönden faydalı. Bu da nasıl kullandığınıza göre değişiklik gösteriyor arkadaşlar. 

Sosyal Medya Neden Zararlı?

Şimdi sosyal medyanın zararı şu: Sosyal medya, özellikle Instagram’ın Reels içeriklerini Snapchat’tan çalmasıyla, ardından da Youtube’a Shorts gelmesiyle, işte TikTok’un ortaya çıkışıyla, dikkat ekonomisi denilen bir kavramın ortaya çıkmasıyla çok zararlı hale geldi. 

Dikkat Ekonomisi Nedir?

Dikkat ekonomisi dediğimiz nokta şu: insanların odak süresi çok fazla düştü arkadaşlar. Yani saniyelik içeriğe maruz kalıyor insanlar ve içerik üreticileri de saniyelik çok kısa süreli ama anında dikkat çekici, eğer bir 10 saniyenin üzerinde bir içerik üretiyorlarsa da mutlaka 10 saniye üzerine insanları tutabilecek kadar emek göstermeleri gereken içerikler üretmek zorunda kalıyor. Bunun sebebi de odak süresinin çok düşük olması. Ve bunun sonucunda insanlar sosyal medyayı kullanırken inanılmaz derecede dopamine maruz bırakılıyor. Yani sürekli uyaranla karşılaşılıyor. Ne demek bu? Yani siz sosyal medyada kaydırma yaparken sürekli olarak dopamin seviyeniz, sürekli olarak mutluluk hormonlarınız arşa çıkıyor. Sürekli arşa çıkan bir dopamine maruz kaldığınızda ve bunu ne kadar fazla yüksek süreli devam ederse, atıyorum bir saat boyunca sosyal medyada kaydırma yaptığınızı düşünürsek, bu bir saatin sonunda sizin başka herhangi bir şeyden zevk alma olasılığınız çok düşük oluyor arkadaşlar. Sosyal medyanın en büyük zararı bu. 

Öz Disiplin ve Üretim için Tüketim

Peki bunu nasıl engellemek gerekiyor? Şimdi burada aslında öz disiplin çok önemli. Bir seminerde benim öğrendiğim bir konu, aslında daha önce bildiğim ama seminerde adını gördüğüm bir konu kıymetli Yavuz Hocamdan: üretim için tüketim kavramı. Şimdi sosyal medya aslında internet yıllardır yani 30 seneyi aşkın hayatımızda olan bir kavram ve internet aslında bir yeni çağ, yani hem yapay zeka hem internet yeni bir çağ oluşturan kavramlar bence. Çünkü internetin iki tane önemli değiştirdiği nokta var. Birincisi insanların konumlarına bağlı kalmadan dünyadaki her insanla iletişim kurmasını sağlayabilen bir olgu internet. İkincisi ise sınırsız bir bilgi kaynağı var internette doğru veya yanlış. Sınırsız bir bilgi kaynağı var, ya bu doğruluğu da teyit ettirilebilecek kadar sınırsız bir bilgi kaynağı var. Bunun sonucunda da internetin sosyal medyaya doğru çok kaymasıyla birlikte çünkü önceden işte Google’dan çok araştırma yapıyorduk, çeşitli sitelerden çok araştırma yapıyorduk, şu anda yeni arama motorları sosyal medya oldu. Yani yeni neslin arama motoruna baktığımız zaman TikTok, Google’dan daha fazla ön planda veya Youtube, Google’dan daha fazla ön planda. Bunun sonucunda da sosyal medyaya doğru evrilen bir internet, sosyal medyaya doğru evrilen bir arama motoru ekonomisi ortaya çıktı. Peki böyle bir dünyada yaşıyorsak, sosyal medyayı biz üretim için tüketemez miyiz? Üretim için tüketim kavramından kastım bu. Yani önceden internetin olmadığı zamanlarda kitap okumak yerine okey oynayan bir insanın psikolojisi ile şu anda sosyal medyada kaliteli içerikleri takip edip özümseyip not alan bir insan yerine kalitesiz içerikleri sürekli olarak kaydırıp dopamin seviyesini mahvetmek aslında aynı tip insana bağlı. Yani burada sosyal medyanın ne suçu var tartışmasını ortaya koymaya çalışıyorum. O yüzden sosyal medyayı savunmak değil amacım veya sosyal medyayı yargılamak da değil. Sosyal medya diğer bütün kavramlar gibi, diğer bütün hayatımızdaki olgular gibi iyi ve kötü yanları olan bir varlık hayatımızdaki. 

Algoritmanın Gücü ve Sosyal Medyayı Faydalı Kullanmak

Şimdi algoritma dediğimiz bir kavram var arkadaşlar. Algoritma dediğimiz kavram sizin bu dev şirketler, aslında bütün dev şirketler küresel bir şirkete bağlı. Sizin internet üzerinde cihaz üzerinde ne yaptığınızın anbean takibini yapıyor. Ve buna göre de size öneriler veriyor. Yani sizin izlediğiniz, dokunduğunuz, kaydırdığınız bütün her şey aslında kayıtlı ve ona göre de size yeni öneriler, yeni içerikler geliyor. Yani sizin özetle ne izlediğiniz ne yaptığınız sizin tüketim alışkanlığınızı belirliyor sosyal medyada. Peki biz doğru içerikleri, kendimize fayda sağlayacak içerikleri tüketirsek ne oluyor? Bu sefer bu içerikler karşımıza çıkmaya başlıyor. Bunun bir örneği, bir ara çok fazla makale okuduğum zamanlarda araştırmalarla alakalı makalelerle alakalı içerikler karşıma çok çıktı ve not alabileceğim veya işte makalelerimde tezlerimde içeriklerimde kullanabileceğim inanılmaz derecede veriyle karşılaştım. Sonra bu makale yazmadığım dönemde işte boş yaptığım dönemlerde, tembel olduğum dönemlerde karşıma inanılmaz derecede hayatıma bir katkısı olmayan faydasız içerikler çıkmaya başladı. Ve bunları izledikçe de daha fazla çıkmaya başladı. Yani tüketim alışkanlığınıza göre algoritma şekilleniyor. Burada da bu tüketim alışkanlığını düzeltmek ve sosyal medyayı kendiniz için kullanmak aslında sizin elinizde. Bu, işin üretim için tüketim mantığı. İkincisi ise internetin dünyadaki bütün insanları bir araya getirdiğinden bahsetmiştim. Şimdi böyle bir fırsat varken sosyal medya artık bir fotoğraf paylaşıp arkadaşlarımıza gösterdiğimiz veya içimizi bir yazıyla döktüğümüz veya sadece işte iş dünyasındaki insanlara kendimizi gösterdiğimiz yerler olmaktan çıktı. Sosyal medya şu anda bir vitrin görevi görüyor arkadaşlar. Ve bizim amacımız eğer, şimdi kapalı kutu olan insanları ben ayırt ediyorum burada onlar bu konunun öznesi değil, işimizi daha fazla pazarlamak istiyorsak veya işte kendimizi çalışmalarımızı daha fazla pazarlamak istiyorsak ve bunu sadece yaşadığımız bölgede değil, Türkiye’de işte kendi ülkemizde veya dünyada daha fazla yayılmasını istiyorsak sosyal medyayı kullanmak kaçınılmaz. Çünkü oradaki vitrininiz ve yaptığınız çalışmalar sizin ne yaptığınızı ve kimlerle iletişime geçtiğinizi belli ediyor. Bu yüzden de sosyal medyayı uygun bir vitrin olarak kullanıp ve kişiliğinize uygun bir şekilde düzenleyip tükettiğiniz içeriklerin de kendi profilinize kendi çalışmalarınıza uygun düzenlenmiş algoritmaya göre olması, sosyal medyanın faydalı tarafını kullandığınız anlamına geliyor arkadaşlar. Yani burada sosyal medya kötü, sosyal medya iğrenç deyip yasak koymak, engel koymak asla çözüm değil; doğru nasıl kullanırım ve ben bundan nasıl faydalanırım deyip çalışmaları ve kendimizi büyütmek aslında asıl sorulacak soru olduğunu düşünüyorum ben. 

00:00:00 – 00:00:24 Sosyal Medya Faydalı mı, Zararlı mı? 

00:00:24 – 00:00:41 Sosyal Medya Neden Zararlı?

00:00:41 – 00:01:43 Dikkat Ekonomisi Nedir?

00:01:43 – 00:03:34 Öz Disiplin ve Üretim için Tüketim

00:03:34 – 00:06:13 Algoritmanın Gücü ve Sosyal Medyayı Faydalı Kullanmak